Jaskinia Mamutowa	Jaskinia Mamutowa	'Smoczy kamień'	Dolina Kluczwody
Ruiny zamku rycerskiego	Widok ze Skał Zamkowych	Skały Zamkowe	Dolina Kluczwody
Leśna Baszta	Dolina Kluczwody	Dolina Bolechowicka	Dolina Bolechowicka
Wodospad	Dolina Bolechowicka	Brama Bolechowicka	Brama Bolechowicka

Po obejrzeniu Jaskini Dzikiej nadszedł czas na bardzo ciekawą Jaskinię Wierzchowską Dolną zwaną Mamutową. Pierwsza wzmianka o tej jaskini pochodzi z 1873 roku, kiedy Jan Zawisza przeprowadzał w niej badania namuliska. Badania tej jaskini podejmowane były aż do 1973 roku i doprowadziły do odnalezienia szczątków wielu zwierząt oraz narzędzi kamiennych. Odnaleziono tu między innymi cios mamuta, od którego ukuto nazwę Jaskinia Mamutowa odróżniającą tę jaskinię od położonej w pobliżu Wierzchowskiej Górnej. Jaskinia Mamutowa ma 105 m długości. Za obszernym otworem znajduje się rozległa komora, której strop uległ częściowemu zawaleniu, wskutek czego powstał niezwykły łuk skalny. Do dalszej części jaskini prowadzi kilka odgałęzień. Na końcu jednego z nich znajduje się przejście do salki odkrytej w 1992 roku.

Po zwiedzeniu Jaskini Mamutowej powędrowaliśmy dalej w głąb Doliny Kluczwody. Trasa prowadziła teraz drogą asfaltową przez miejscowość Wierzchowie szlakiem znakowanym na czarno. Po około 2 km szlak opuścił szosę w pobliżu miejsca będącego dawną granicą zaborów austriackiego i rosyjskiego - miejsce to upamiętnia tablica i odtworzone przez tutejszych mieszkańców słupy graniczne. W skałce na skraju posesji, przy której umieszczono słupy zwraca uwagę jeszcze jedno - groźny smok, na szczęście unieruchomiony przygniatającym go głazem...
Wchodzimy teraz w dzikszy odcinek doliny - wzniesienie po prawej stronie objęte jest rezerwatem przyrody "Dolina Kluczwody" i zwiedzić je można idąc okrężnym szlakiem zielonym. Rezerwat ten ustanowiono w 1989 roku, ma on 35,22 ha powierzchni i chroni grąd i buczynę karpacką oraz występującą tu w runie lilię złotogłów.
Kilkaset metrów dalej stanęliśmy pod urwistą skałą zwaną Skałą Zamkową. Na jej wierzchołku w 1994 roku odsłonięto ruiny średniowiecznego zameczku. Jego budowę zapoczątkował w XIV wieku Jan Syrokomla, ówczesnego właściciela leżącego nieopodal Białego Kościoła. Podczas budowy osunął się fragment zbocza i budowa nie została ukończona. Na szczyt Skały Zamkowej prowadzi nieznakowana, ale wyraźna ścieżka a nawet schody a roztacza się stamtąd ładna panorama leżącego u jej stóp odcinka Doliny Kluczwody.
Po krótkim odpoczynku zeszliśmy ze skały i ruszyliśmy czarnym i towarzyszącym mu teraz niebieskim szlakiem w głąb doliny. Zaraz też dowiedzieliśmy się skąd pochodzi dziwna nazwa doliny - strumyk płynący jej dnem meandruje tam rzeczywiście niesamowicie i w sposób trudny do niezauważenia...
Ładna i spokojna dolinka prawie w całości jest zalesiona, na jej dnie pojawiają się gdzieniegdzie niewielkie polanki, ale jej środkową część zajmuje prywatna posesja (być może ośrodek wypoczynkowy), co nieco psuje jej urok. W tym odcinku zresztą szlak nie biegnie dnem doliny, tylko jej stromym zboczem prowadząc na jedną z nielicznych tu skał - Leśną Basztę, skąd podziwiać można panoramę doliny i znajdującą się w przeciwległym zboczu Turnię Potockiego.
Po zejściu z Baszty opuściliśmy dolinę idąc przez chwilę szlakiem niebieskim a później skręcając w miejscowości Gacki na czerwono znakowany szlak rowerowy, którym, a częściowo szosą, przeszliśmy do miejscowości Zelków, by stamtąd żółtym szlakiem zejść do Doliny Bolechowickiej.

Zwiedzając Dolinę Bolechowicką od strony miejscowości Zelków, szybko przekonalismy się, że okoliczni mieszkańcy nie respektują faktu, że dolina, będąca tu jeszcze głębokim wąskim wąwozem, objęta jest ochroną jako rezerwat przyrody (21,31 ha powierzchni, rok powołania 1968) - dno wąwozu usłane jest mnóstwem śmieci... Na szczęście wystarczy odejść kilkadziesiąt metrów od domostw, aby móc podziwiać uroczą dolinkę poszerzającą się z każdym krokiem w kierunku wylotu. Początkowo zalesione, strome zbocza przekształcają się w ścianki skalne a na dnie dolinki pojawia się strumyk tworzący dwa niewielkie wodospady spływające po progach skalnych.

Od najstarszych mieszkańców Bolechowic usłyszeć można historię o nawałnicy, jaka nawiedziła tę okolicę pod koniec wojny. Ponoć strumyk wezbrał wtedy bardzo gwałtownie i wyżłobił wąwóz przecinający obecnie wioskę. Spod ziemi odsłonięty został wówczas głaz przypominający łeb diabła. Zasypano go dopiero gdy potok uspokoił się na dobre.

Wędrówka dolinką zajmuje zaledwie pół godziny - jest to jedna z najmniejszych dolinek podkrakowskich - liczy tylko 1,5 km długości.
Wydaje nam się, że warto mimo wszystko zwiedzić ją od strony Zelkowa. W ten sposób na sam koniec zostawiamy sobie jej największą atrakcję - około 30-metrowej wysokości skały tworzące tzw. Bramę Bolechowicką - najbardziej efektowną tego typu formę skalną w obrębie dolinek podkrakowskich.
Brama Bolechowicka jest bardzo atrakcyjnym rejonem wspinaczkowym i w sezonie jest dosłownie oblepiona wiszącymi na linach horolezcami. Swoje kursy realizują tu różne szkoły wspinaczki a w okolicznych miejscowościach bez trudu można znaleźć nocleg.

Napatrzywszy się do syta na przepiękną Bramę powędrowaliśmy dalej żółtym szlakiem przez Karniowice do Doliny Kobylańskiej (ok. 2,5 km).